Każdemu kredytowi bankowemu towarzyszą koszty odsetek i prowizja od udzielonego kredytu. W przypadku pożyczek hipotecznych należy się liczyć z całą listą tzw. kosztów około kredytowych.

Są jednak dłużnicy, którzy nie znają łącznych kosztów zaciągniętych przez siebie zobowiązań finansowych. Najczęściej ich wiedza na temat długu ogranicza się do:

  • wysokości pożyczonej kwoty,
  • wysokości miesięcznej raty kredytu,
  • liczby lat, w ciągu których są zobowiązani zwrócić pożyczkę wierzycielowi.

Wiedza ta w zupełności wystarczy gdy pożyczamy pieniądze od członków rodziny lub przyjaciół czy znajomych, ponieważ najczęściej nasi bliscy nie naliczają odsetek i dodatkowych kosztów związanych z pożyczką, a czasami są gotowi na częściowe jej umorzenie, gdy mamy problemy ze spłatą. I tak np. jeśli pożyczamy od przyjaciela 3 tysiące złotych, to zazwyczaj zwracamy mu 3 tysiące złotych.

blue master card on denim pocket
Photo by Pixabay on Pexels.com

Inaczej ma się rzecz z pożyczkami od instytucji finansowych, które zarabiają na udzielaniu pożyczek. Banki i parabanki (tych drugich radzę się wystrzegać ze względu na bardzo wysokie oprocentowanie kredytów) pożyczają pieniądze dla zysku. W przypadku kredytów bankowych, zanim je zaciągniemy trzeba koniecznie dowiedzieć się jakie występują dodatkowe koszty kredytu i obliczyć je, aby mieć świadomość nie tyle jaką kwotę pożyczamy, ale jaką kwotę musimy zwrócić.

Każdemu kredytowi bankowemu towarzyszą takie koszty jak odsetki i prowizja od udzielonego kredytu. Czasami w ramach promocji prowizja wynosi zero, ale wszystkie odsetki zawsze trzeba zapłacić. W przypadku pożyczek hipotecznych należy się liczyć z całą listą tzw. kosztów okołokredytowych, jak np. prowizja za udzielenie kredytu, prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu, opłata za wycenę nieruchomości, ubezpieczenie nieruchomości w czasie jej kredytowania (cesja na bank), ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie od utraty pracy, ubezpieczenie od niskiego wkładu itd. oraz dodatkowe produkty (np. rachunki, karty kredytowe czy produkty inwestycyjne, które mają pomóc w szybszym spłaceniu kredytu, a w praktyce mogą się stać dużym obciążeniem, gdy zaczną generować finansowe straty). W sumie koszty okołokredytowe mogą wynieść kilka procent wartości kredytu.

Największym kosztem kredytu są odsetki. Od czego zależy ich łączna wartość? Od oprocentowania kredytu oraz czasu spłacania kredytu, które tworzą tzw. procent składany – jest to sposób oprocentowania wkładu pieniężnego polegający na tym, że odsetki za dany okres podlegają kapitalizacji i „składają się” na zysk (w przypadku oprocentowania lokaty jest to zysk klienta, a w przypadku kredytu jest to zysk wierzyciela) wypracowywany w okresie następnym.

Do porównania kosztów odsetek dla kredytu w kwocie 300 000 zł spłacanego w równych ratach wykorzystałam kalkulator kredytowy dostępny w internecie. I tak, w 2012 roku oprocentowanie kredytów hipotecznych kształtowało się na poziomie 6,7%. Kilka lat później, w 2015 roku, banki oferowały kredyty hipoteczne oprocentowane na poziomie 4,39%. Obecnie można znaleźć oferty kredytu hipotecznego poniżej 4%, ale trzeba pamiętać, że wraz z inflacją koszty kredytów rosną, ponieważ banki podnoszą stopy procentowe.

W tabelce prezentuję kilka wariantów dla kredytu w wysokości 300 000 zł (różne oprocentowanie i okres spłaty kredytu):

Pożyczasz od banku (%) kredytu Okres spłaty Miesięczne równe raty Koszt kredytu Oddasz bankowi
300 000 zł 6,70% 10 lat 3437 zł 112 446 zł 412 446 zł –> 137%
20 lat 2272 zł 245 323 zł 545 323 zł –> 182%
30 lat 1936 zł 396 899 zł 696 899 zł –> 232%
4,39% 10 lat 3093 zł   71 192 zł 371 192 zł –> 124%
20 lat 1880 zł 151 244 zł 451 244 zł –> 150%
30 lat 1500 zł 240 184 zł 540 184 zł –> 180%
3,65% 10 lat 2988 zł   58 524 zł 358 524 zł –> 119%
20 lat 1763 zł 123 142 zł 423 142 zł –> 141%
30 lat 1372 zł 194 056 zł 494 056 zł –> 165%

Surfując po internecie w poszukiwaniu korzystnych kredytów znalazłam wiele reklam dotyczących kredytów hipotecznych o następującym brzmieniu: „U nas najniższa rata!”. Co to może oznaczać? Kredyt będzie spłacany przez bardzo długi okres, co wpłynie na jego koszt. Zależność kosztu kredytu od wysokości miesięcznej raty widać w zaprezentowanej tabelce:

  • w trzech wariantach kredytów z okresem spłaty przez 10 lat, miesięczne raty są najwyższe (od 2988 zł do 3437 zł), ale całkowite koszty tych kredytów są najniższe (nie przekraczają 115 000 zł).
  • w wariantach kredytów z okresem spłaty przez 30 lat, miesięczne raty wydają się przyjazne dla budżetu domowego (od 1372 zł do 1936 zł), bo najniższe, ale całkowite koszty tych kredytów są najwyższe – bankowi trzeba oddać od 165% do 232% (nawet ok. 700 000 zł przy oprocentowaniu kredytu 6,7%).

Wniosek: Im dłużej spłacamy kredyt, tym jest droższy.

Jak zatem porównywać oferty kredytowe, gdy mamy do wyboru oferty kilku banków? Umożliwia to tzw. RRSO – rzeczywista roczna stopa oprocentowania czyli wyrażony w procentach całkowity koszt kredytu uwzględniający wszystkie koszty (odsetki, prowizje i inne opłaty), które kredytobiorca jest zobowiązany zapłacić za kredyt, jak również zmianę wartości pieniądza w czasie. RRSO jest wyliczana indywidualnie dla każdego kredytu w zależności od jego wartości, daty udzielenia i czasu spłaty oraz kosztów kredytu ponoszonych przez kredytobiorcę. Im niższa wartość RRSO, tym najprawdopodobniej kredyt będzie tańszy.

Jak zatem mądrze pożyczać pieniądze? Czy w Piśmie Świętym znajdziemy jakieś rady na ten temat? Tak, gdy nie mamy oszczędności, a potrzebujemy „dachu nad głową”, chcemy podnieść kwalifikacje zawodowe lub zainwestować z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i rozważamy wzięcie kredytu, to warto pamiętać o stosowaniu następujących zasad:

  1. Zobowiąż się, że spłacisz dług – „Oddajcie każdemu to, co mu się należy: komu podatek – podatek, komu cło – cło, komu uległość – uległość, komu cześć – cześć” (Rz 13,7).
  2. Nie żyruj pożyczek – żyrowanie jest formą długu, ponieważ kiedy poręczasz bliźniemu kredyt lub pożyczkę, stajesz się prawnie odpowiedzialny za jego zadłużenie. To tak, jakbyś sam pożyczył pieniądze i przekazał je przyjacielowi lub członkowi rodziny, który prosi cię o żyrowanie. Pismo Święte ostrzega przed tym: w Księdze Przypowieści 17,18 czytamy: „Niemądry jest ten, kto daje porękę i kto przysięgą ręczy za bliźniego” i w innym miejscu: „Ręczenie zgubiło wielu uczciwych i wstrząsnęło nimi jak morska fala. Ludzi możnych wypędziło z kraju, tak że zabłądzili między obce narody” (Syr 29, 14-20). Fakty pokazują, że większość poręczanych pożyczek spłacają żyranci, a nie dłużnicy.
  3. Zadbaj o materialne zabezpieczenie dla kredytu. Zadaj sobie pytanie: Jeśli zdarzy się, że nie będę mógł spłacać rat kredytu, co mogę oddać w zamian za pożyczone pieniądze?
  4. Nie podejmuj zobowiązań jedynie w oparciu o przyszłe dochody – „Nie chwal się dniem jutrzejszym, bo nie wiesz, co dzień ci przyniesie” (Prz 27,1).
  5. Nie wystawiaj na niebezpieczeństwo własnej rodziny – „A jeśli kto nie dba o swoich, a zwłaszcza o domowników, wyparł się wiary i gorszy jest od niewierzącego” (1 Tm 5,8).
  6. Unikaj zadłużenia konsumenckiego tzn. nie bierz kredytów „na przejedzenie” – „Wszystko mi wolno, ale nie wszystko przynosi korzyść” (1Kor 6,12).
  7. Mądrze korzystaj z kredytów z odnawialnym limitem, ponieważ łatwo możesz się przyzwyczaić do życia na kredyt.
  8. Czy masz w sercu pokój decydując się na kredyt? – „Szukaj pokoju, idź za nim!” (Ps 34,15b).

Moi znajomi rozważając wzięcie kredytu długoterminowego, aby przekonać się jak w praktyce może wyglądać ich życie ze stałym zobowiązaniem finansowym, zrobili 6-miesięczną próbę. Na czym polegała ta próba? Przez sześć miesięcy odkładali na osobne konto kwotę, która była równa racie kredytu, który planowali wziąć, tak jakby już go spłacali. Jakie odnieśli korzyści z tej próby? Przekonali się, że w dłuższej perspektywie czasowej jednak będzie im ciężko, ale przynajmniej, w tym czasie wyrzeczeń, zgromadzili oszczędności. Jaką ostatecznie podjęli decyzję? Odpowiedzialną.

Refleksja:

  • Zmieniam myślenie o kredycie z „ile pożyczam” na „ile muszę oddać”.

 

Elżbieta Wrotek